Hydroksyzyna

Hydroksyzyna została po raz pierwszy zsyntetyzowana w 1955 roku przez belgijską firmę farmaceutyczną UCB Pharma jako antagonista receptorów histaminowych H1. Chemicznie jest to dichlorowodorek 2-[2-[4-(p-chloro-α-fenylbenzylo)-1-piperazynylo]etoksy]etanolu. Substancja ta charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po 2-3 godzinach. W organizmie hydroksyzyna jest metabolizowana głównie w wątrobie do aktywnego metabolitu - cetyryzyny, która również wykazuje działanie antyhistaminowe. Okres półtrwania hydroksyzyny wynosi około 20-25 godzin, co pozwala na wygodne dawkowanie raz lub dwa razy dziennie. Substancja jest dostępna w różnych postaciach farmaceutycznych - tabletek, syropu oraz ampułek do iniekcji.

Mechanizm działania hydroksyzyny opiera się na blokowaniu receptorów histaminowych H1, co prowadzi do zmniejszenia objawów alergicznych takich jak świąd, pokrzywka, czy łzawienie. Dodatkowo substancja wykazuje działanie na ośrodkowy układ nerwowy, blokując receptory serotoninowe i muskarynowe, co skutkuje efektem uspokajającym i przeciwlękowym. Hydroksyzyna nie wywołuje uzależnienia, w przeciwieństwie do benzodiazepin, co czyni ją bezpieczniejszą alternatywą w długotrwałym leczeniu lęku. Substancja wykazuje również słabe właściwości przeciwwymiotne i może zmniejszać napięcie mięśni gładkich. Jej działanie uspokajające jest szczególnie przydatne u pacjentów z zaburzeniami lękowymi, którzy doświadczają również objawów alergicznych. Hydroksyzyna nie wpływa znacząco na funkcje poznawcze, choć może powodować senność, szczególnie na początku terapii.

Hydroksyzyna znajduje zastosowanie w leczeniu różnorodnych schorzeń alergicznych, w tym pokrzywki, egzemy, alergicznego nieżytu nosa oraz świądu o różnej etiologii. W psychiatrii wykorzystywana jest jako lek przeciwlękowy, szczególnie u pacjentów z uogólnionymi zaburzeniami lękowymi, lękiem przed zabiegami medycznymi czy dentystycznymi. Substancja jest również stosowana jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi ze względu na swoje właściwości uspokajające. W pediatrii hydroksyzyna jest jednym z preferowanych antyhistaminów ze względu na dobre bezpieczeństwo stosowania u dzieci. Leki zawierające hydrokszynę są dostępne w aptekach na receptę w różnych dawkach - najczęściej 10 mg, 25 mg i 50 mg w tabletkach, oraz w postaci syropu dla dzieci. Substancja może być również podawana domięśniowo w przypadkach wymagających szybkiego działania.

Hydroksyzyna stanowi ważny składnik aktywny w nowoczesnej farmakoterapii, łącząc skuteczność w leczeniu alergii z bezpiecznym profilem działania przeciwlękowego. Jej uniwersalność zastosowania sprawia, że jest ceniona zarówno przez alergologów, jak i psychiatrów. Dobra tolerancja i brak ryzyka uzależnienia czynią hydrokszynę atrakcyjną alternatywą dla innych leków uspokajających. Pacjenci stosujący preparaty z hydroksyzyną powinni jednak pamiętać o możliwości wystąpienia senności i unikać prowadzenia pojazdów na początku terapii. Regularne monitorowanie przez lekarza pozwala na optymalne dostosowanie dawkowania i maksymalizację korzyści terapeutycznych przy minimalizacji działań niepożądanych.