Calendula officinalis

Calendula officinalis to roślina z rodziny astrowatych, której kwiaty stanowią bogate źródło cennych związków bioaktywnych. Główne składniki aktywne nagietka to flawonoidy (kwercetyna, rutyna, izoramnetyna), karotenoidy (β-karoten, luteina, likopen), saponiny triterpenowe oraz olejki eteryczne. Szczególnie istotne są też kwasy organiczne, w tym kwas salicylowy i kwas maleinowy, które wzmacniają działanie przeciwzapalne. Ekstrakt z nagietka pozyskuje się poprzez różne metody, w tym ekstrakcję wodną, alkoholową lub olejową, co pozwala na otrzymanie preparatów o różnym profilu składników aktywnych. W farmacji wykorzystuje się zarówno świeże, jak i suszone kwiaty, które po odpowiednim przetworzeniu zachowują swoje właściwości lecznicze. Standaryzacja ekstraktów z Calendula officinalis odbywa się najczęściej względem zawartości flawonoidów lub saponin, co gwarantuje powtarzalność działania terapeutycznego.

Działanie farmakologiczne Calendula officinalis opiera się na synergistycznym efekcie jej składników aktywnych. Flawonoidy wykazują silne właściwości przeciwzapalne poprzez hamowanie cyklooksygenazy i lipoksygenazy, co zmniejsza produkcję mediatorów zapalnych. Saponiny triterpenowe stymulują proces regeneracji tkanek, przyspieszając gojenie ran i odnowę komórkową. Karotenoidy działają jako naturalne antyoksydanty, neutralizując wolne rodniki i chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym. Olejki eteryczne z nagietka wykazują właściwości antyseptyczne i przeciwbakteryjne, co czyni go skutecznym w zwalczaniu infekcji skórnych. Badania kliniczne potwierdzają również łagodne działanie przeciwbólowe i przeciwświądowe składników Calendula officinalis. Substancja ta wykazuje także właściwości immunomodulujące, wspierając naturalne mechanizmy obronne organizmu. Ważną cechą nagietka jest jego dobra tolerancja i rzadkie występowanie działań niepożądanych.

Calendula officinalis znajduje zastosowanie w szerokim spektrum produktów zdrowotnych i kosmetycznych. W maściach i kremach leczniczych wykorzystuje się ją do leczenia ran, oparzeń, odleżyn i innych uszkodzeń skóry. Preparaty zawierające nagietek są szczególnie cenione w pediatrii ze względu na łagodne działanie i bezpieczeństwo stosowania u dzieci. W produktach homeopatycznych Calendula officinalis stosowana jest w różnych rozcieńczeniach do leczenia schorzeń skórnych, stanów zapalnych oraz wspomagania procesów gojenia. Składnik ten wchodzi w skład kropli do oczu, gdzie wykorzystuje się jego właściwości przeciwzapalne i łagodzące podrażnienia. W kosmetyce nagietek stosuje się w kremach nawilżających, balsamach uspokajających oraz produktach do skóry wrażliwej. Substancja ta jest również składnikiem past do zębów i płukanek do jamy ustnej, gdzie działa przeciwzapalnie na dziąsła i błonę śluzową.

Calendula officinalis stanowi jeden z najlepiej przebadanych i najbezpieczniejszych składników aktywnych pochodzenia roślinnego. Jej wielokierunkowe działanie – przeciwzapalne, regenerujące, antyseptyczne i antyoksydacyjne – czyni ją uniwersalnym składnikiem w różnorodnych produktach zdrowotnych. Dobra tolerancja i minimalne ryzyko działań niepożądanych sprawiają, że preparaty z nagietkiem mogą być stosowane przez osoby w różnym wieku, w tym dzieci i osoby z wrażliwą skórą. Rosnące zainteresowanie medycyną naturalną i składnikami pochodzenia roślinnego sprawia, że Calendula officinalis pozostaje jednym z najchętniej wybieranych składników przez producentów farmaceutyków i kosmetyków.