Kwas pantotenowy (B5)

Kwas pantotenowy został po raz pierwszy wyizolowany w 1933 roku, a jego nazwa pochodzi od greckiego słowa 'pantothen', oznaczającego 'wszędzie', co nawiązuje do jego powszechnego występowania w przyrodzie. Chemicznie jest to połączenie kwasu β-alaniny z kwasem pantoicznym. W organizmie kwas pantotenowy przekształca się w koenzym A (CoA) i białko nośnikowe acylu (ACP), które są fundamentalne dla metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczów. Witamina B5 jest termolabilna i wrażliwa na działanie światła oraz zasadowego pH. W przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym najczęściej wykorzystuje się jej stabilne pochodne, takie jak pantotenian wapnia (sól wapniowa kwasu pantotenowego) oraz panthenol (prowitamina B5), które wykazują lepszą trwałość i biodostępność.

Działanie kwasu pantotenowego w organizmie jest wielokierunkowe i obejmuje przede wszystkim udział w procesach energetycznych komórki. Jako składnik koenzymu A, witamina B5 umożliwia prawidłowe przebiegi cyklu Krebsa, β-oksydacji kwasów tłuszczowych oraz biosyntezy cholesterolu i hormonów steroidowych. Kwas pantotenowy wspiera również syntezę neurotransmiterów, w tym acetylocholiny, co ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. W kontekście zdrowia skóry, witamina B5 stymuluje procesy regeneracyjne, wspiera syntezę kolagenu i elastyny, a także wykazuje właściwości przeciwzapalne. Badania wskazują, że kwas pantotenowy może również wpływać na redukcję poziomu cholesterolu LDL oraz wspierać funkcjonowanie układu immunologicznego poprzez udział w produkcji przeciwciał.

Kwas pantotenowy znajduje szerokie zastosowanie w różnych kategoriach produktów zdrowotnych i kosmetycznych. W suplementach diety występuje najczęściej w postaci pantotenianu wapnia, wchodząc w skład preparatów multiwitaminowych, kompleksów witamin z grupy B oraz specjalistycznych formuł wspierających metabolizm energetyczny. W kosmetologii kwas pantotenowy i jego pochodne, szczególnie panthenol, są cenione za właściwości nawilżające, regenerujące i przeciwzapalne. Składnik ten można znaleźć w kremach przeciwzmarszczkowych, preparatach dla skóry problematycznej, produktach po goleniu oraz kosmetykach przeznaczonych dla skóry wrażliwej. Kwas pantotenowy jest również wykorzystywany w dermatologii w leczeniu trądziku, łojotoku oraz innych stanów zapalnych skóry.

Kwas pantotenowy stanowi niezbędny element prawidłowego funkcjonowania organizmu, a jego niedobory mogą prowadzić do zaburzeń metabolicznych, problemów skórnych oraz osłabienia układu immunologicznego. Dzięki swojemu bezpieczeństwu stosowania i wielokierunkowym właściwościom, witamina B5 pozostaje jednym z najczęściej wykorzystywanych składników w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym. Regularne dostarczanie kwasu pantotenowego, zarówno poprzez dietę, jak i suplementację, wspiera zdrowie skóry, prawidłowy metabolizm oraz ogólną kondycję organizmu.