Latanoprost

Latanoprost jest syntetyczną pochodną prostaglandyny F2α, która została po raz pierwszy opracowana w latach 90. XX wieku jako przełomowy lek w leczeniu jaskry. Chemicznie jest to ester izopropylowy kwasu prostaglandyny F2α, który charakteryzuje się wysoką selektywnością działania na receptory prostaglandynowe FP w tkankach oka. Substancja ta występuje w postaci bezbarwnego, olejistego płynu, który jest praktycznie nierozpuszczalny w wodzie, ale dobrze rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych. W preparatach oftalmicznych latanoprost jest formułowany w stężeniu 0,05 mg/ml (50 mikrogramów na mililitr), co zapewnia optymalną skuteczność terapeutyczną przy minimalnych działaniach niepożądanych. Stabilność chemiczna tej substancji wymaga odpowiednich warunków przechowywania - preparaty zawierające latanoprost należy przechowywać w lodówce przed otwarciem, a po otwarciu można je przechowywać w temperaturze pokojowej przez ograniczony czas.

Mechanizm działania latanoprostu opiera się na jego zdolności do wiązania się z receptorami prostaglandynowymi FP zlokalizowanymi w ciele rzęskowym oka. Po miejscowym podaniu w postaci kropli do oczu, latanoprost jest hydrolizowany przez esterazy rogówkowe do swojej aktywnej formy - kwasu latanoprostowego. Ta aktywna forma wiąże się z receptorami FP, inicjując kaskadę reakcji biochemicznych, które prowadzą do restrukturyzacji macierzy pozakomórkowej w mięśniu rzęskowym. Rezultatem tego procesu jest zwiększenie przepuszczalności tkanek i utworzenie nowych dróg odpływu dla cieczy wodnistej z komory przedniej oka. Latanoprost zwiększa odpływ cieczy wodnistej głównie przez drogę niekonwencjonalną (uveoskleralną), co skutkuje znacznym obniżeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Efekt hipotensyjny rozpoczyna się już po 3-4 godzinach od podania, osiąga maksimum po 8-12 godzinach i utrzymuje się przez 24 godziny, co pozwala na wygodne dawkowanie raz dziennie.

Latanoprost znajduje zastosowanie przede wszystkim w preparatach oftalmicznych przeznaczonych do leczenia jaskry pierwotnej otwartego kąta oraz nadciśnienia ocznego. Substancja ta jest dostępna zarówno w postaci monoterapii, jak i w kombinacji z innymi lekami przeciwjaskrowymi, takimi jak tymolol (beta-bloker) czy brimonidin (agonista receptorów alfa-2). Preparaty kombinowane zawierające latanoprost umożliwiają jednoczesne stosowanie kilku mechanizmów działania, co zwiększa skuteczność terapeutyczną i poprawia compliance pacjentów. Latanoprost jest szczególnie ceniony przez okulistów ze względu na możliwość stosowania go u pacjentów z współistniejącymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, u których beta-blokery mogą być przeciwwskazane. W Polsce dostępne są liczne preparaty generyczne zawierające latanoprost, co czyni tę terapię bardziej dostępną ekonomicznie dla pacjentów. Substancja ta jest również stosowana w badaniach klinicznych dotyczących innych zastosowań oftalmicznych.

Latanoprost stanowi złoty standard w farmakoterapii jaskry i nadciśnienia ocznego, oferując skuteczne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego przy dogodnym schemacie dawkowania. Jego selektywne działanie na receptory prostaglandynowe FP oraz długotrwały efekt terapeutyczny czynią go jednym z najważniejszych składników aktywnych w nowoczesnej oftalmologii. Bezpieczeństwo stosowania latanoprostu zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych, a jego profil działań niepożądanych jest dobrze poznany i akceptowalny dla większości pacjentów. Dostępność preparatów generycznych zawierających latanoprost sprawia, że ta skuteczna terapia jest szeroko dostępna, co ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu ślepocie spowodowanej jaskrą.