Naproksen

Naproksen został po raz pierwszy zsyntetyzowany w latach 70. XX wieku i od tego czasu stanowi jeden z najważniejszych przedstawicieli grupy NLPZ. Chemicznie jest to pochodna kwasu propionowego o wzorze C14H14O3, występująca w postaci naproksenu sodowego lub naproksenu jako kwas wolny. Substancja charakteryzuje się długim okresem półtrwania wynoszącym około 12-17 godzin, co pozwala na rzadsze dawkowanie w porównaniu do innych leków przeciwbólowych. Naproksen wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym i jest metabolizowany głównie w wątrobie. Jego właściwości farmakokinetyczne sprawiają, że jest szczególnie ceniony w długoterminowej terapii przewlekłych stanów zapalnych, gdzie istotne jest utrzymanie stałego poziomu leku we krwi.

Mechanizm działania naproksenu opiera się na selektywnym hamowaniu cyklooksygenazy (COX), enzymu odpowiedzialnego za syntezę prostaglandyn - mediatorów procesu zapalnego. Poprzez blokowanie zarówno COX-1 jak i COX-2, naproksen skutecznie redukuje produkcję prostaglandyn, co prowadzi do zmniejszenia obrzęku, bólu i temperatury ciała. Działanie przeciwzapalne naproksenu jest szczególnie wyraźne w tkankach miękkich i stawach, gdzie zmniejsza naciek komórek zapalnych i produkcję cytokin prozapalnych. Efekt przeciwbólowy występuje już przy niskich dawkach i jest niezależny od działania przeciwzapalnego. Naproksen wykazuje również właściwości przeciwpłytkowe poprzez hamowanie syntezy tromboksanu A2, co może mieć znaczenie w profilaktyce powikłań sercowo-naczyniowych, choć efekt ten jest słabszy niż w przypadku kwasu acetylosalicylowego.

Naproksen znajduje zastosowanie w szerokim spektrum produktów leczniczych dostępnych w różnych postaciach farmaceutycznych. W postaci tabletek i kapsułek jest stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, osteoartrozy oraz innych schorzeń reumatycznych. Preparaty miejscowe w formie żeli i kremów zawierających naproksen są wykorzystywane w leczeniu urazów sportowych, skręceń, stłuczeń i stanów zapalnych tkanek miękkich. Substancja ta jest również składnikiem leków stosowanych w ginekologii przy bolesnych miesiączkach oraz w ortopedii przy dolegliwościach bólowych kręgosłupa. W niektórych krajach naproksen jest dostępny bez recepty w niższych dawkach jako lek przeciwbólowy ogólnego stosowania. Produkty zawierające naproksen są szczególnie cenione ze względu na długotrwałe działanie, co pozwala na wygodne dawkowanie dwa razy dziennie.

Naproksen stanowi jeden z najlepiej przebadanych i najbezpieczniejszych przedstawicieli grupy NLPZ, co potwierdza jego szerokie zastosowanie w praktyce klinicznej. Jego skuteczność w leczeniu stanów bólowych i zapalnych została udowodniona w licznych badaniach klinicznych, a korzystny profil farmakokinetyczny sprawia, że jest chętnie wybierany przez lekarzy i pacjentów. Przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami medycznymi, naproksen pozostaje bezpiecznym i skutecznym składnikiem aktywnym w terapii różnorodnych dolegliwości układu ruchu.