Kwas dokozaheksaenowy (DHA)

Kwas dokozaheksaenowy to długołańcuchowy wielonienasycony kwas tłuszczowy o wzorze chemicznym C22:6n-3, zawierający 22 atomy węgla i 6 wiązań podwójnych. Naturalnie występuje przede wszystkim w tłustych rybach morskich, takich jak łosoś, makrela, sardynki czy tuńczyk, a także w algach morskich. W organizmie człowieka DHA może być syntetyzowany z kwasu alfa-linolenowego (ALA), jednak proces ten jest bardzo nieefektywny - zaledwie 1-10% ALA ulega konwersji do DHA. Dlatego bezpośrednie dostarczanie DHA z pożywieniem lub suplementami jest znacznie bardziej skuteczne. Kwas dokozaheksaenowy charakteryzuje się wysoką podatnością na utlenianie ze względu na liczne wiązania podwójne, co wymaga odpowiedniego przechowywania produktów zawierających ten składnik oraz często dodawania przeciwutleniaczy, takich jak witamina E.

DHA pełni fundamentalną rolę w budowie i funkcjonowaniu układu nerwowego. Stanowi około 40% wszystkich wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w mózgu i 60% w siatkówce oka. Jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju mózgu płodu podczas ciąży oraz niemowląt w pierwszych miesiącach życia. Kwas dokozaheksaenowy wpływa na neuroplastyczność, czyli zdolność mózgu do tworzenia nowych połączeń neuronalnych, co ma znaczenie dla procesów uczenia się i zapamiętywania. Badania wskazują, że odpowiedni poziom DHA może wspierać funkcje kognitywne, poprawiać koncentrację i zmniejszać ryzyko rozwoju chorób neurodegeneracyjnych. Dodatkowo DHA wykazuje właściwości przeciwzapalne, co może mieć korzystny wpływ na zdrowie układu sercowo-naczyniowego poprzez redukcję poziomu triglicerydów we krwi i poprawę elastyczności naczyń krwionośnych.

Kwas dokozaheksaenowy jest powszechnie stosowany w suplementach diety, często w połączeniu z kwasem eikozapentaenowym (EPA), tworząc kompleksy omega-3. Występuje w postaci estrów etylowych, triglicerydów lub fosfolipidów, przy czym forma triglicerydowa charakteryzuje się lepszą przyswajalnostą. DHA jest szczególnie polecany kobietom w ciąży i karmiącym piersią, gdyż wspiera prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka. Znajduje również zastosowanie w żywności funkcjonalnej, mlekach modyfikowanych dla niemowląt oraz preparatach przeznaczonych dla osób starszych. W kosmetyce DHA może być wykorzystywany w produktach do pielęgnacji skóry ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne i regenerujące. Coraz częściej dostępne są również wegańskie źródła DHA pochodzące z alg morskich, co stanowi alternatywę dla osób unikających produktów pochodzenia zwierzęcego.

Kwas dokozaheksaenowy stanowi jeden z najważniejszych składników odżywczych dla zdrowia mózgu i wzroku. Jego regularne spożywanie może przynosić korzyści w każdym wieku - od wsparcia rozwoju płodu po ochronę przed degeneracją związaną z wiekiem. Przy wyborze produktów zawierających DHA warto zwracać uwagę na czystość preparatu, pochodzenie surowca oraz obecność certyfikatów jakości. Optymalną dawkę DHA należy dostosować do indywidualnych potrzeb, wieku i stanu zdrowia, w razie wątpliwości konsultując się z lekarzem lub farmaceutą.