Selen

Selen w przyrodzie występuje głównie w glebie, skąd przedostaje się do roślin, a następnie do łańcucha pokarmowego. W organizmie człowieka znajduje się przede wszystkim w wątrobie, nerkach, mięśniach i tarczycy. Chemicznie selen występuje w kilku formach - jako selenomethionina, selenocysteina, selenian sodu czy drożdże selenowe. Najbardziej bioaktywną formą jest selenocysteina, która stanowi składnik selenoprotein. W suplementach diety najczęściej spotyka się selen w postaci drożdży selenowych lub związków nieorganicznych. Zawartość selenu w żywności zależy od jego stężenia w glebie, dlatego w niektórych regionach świata odnotowuje się niedobory tego pierwiastka. Naturalnymi źródłami selenu są orzechy brazylijskie, ryby morskie, mięso, jaja oraz produkty zbożowe.

Selen pełni fundamentalną rolę w systemie antyoksydacyjnym organizmu jako składnik peroksydazy glutationowej - enzymu neutralizującego szkodliwe nadtlenki. Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego, zwiększając odporność na infekcje i choroby. Odgrywa istotną rolę w metabolizmie hormonów tarczycy, uczestnicząc w przemianie tyroksyny w bardziej aktywną trijodotyroninę. Selen wykazuje właściwości przeciwzapalne i może wspierać zdrowie sercowo-naczyniowe poprzez ochronę przed stresem oksydacyjnym. Badania wskazują również na jego potencjalną rolę w profilaktyce niektórych nowotworów oraz w zachowaniu zdrowia prostaty u mężczyzn. Niedobór selenu może prowadzić do osłabienia odporności, problemów z tarczycą oraz zwiększonego ryzyka chorób serca.

Selen znajduje zastosowanie przede wszystkim w suplementach diety, gdzie występuje jako składnik preparatów wielowitaminowych lub w formie monopreparatów. Szczególnie popularne są kombinacje selenu z cynkiem, witaminą E lub innymi antyoksydantami, które wzajemnie wzmacniają swoje działanie. W przemyśle farmaceutycznym selen wykorzystywany jest w preparatach wspomagających leczenie chorób tarczycy oraz jako składnik specjalistycznych preparatów dla osób z niedoborami. W kosmetyce selen rzadziej występuje bezpośrednio, ale może być składnikiem preparatów o działaniu antyoksydacyjnym. Zalecane dzienne spożycie selenu dla dorosłych wynosi 55 mikrogramów, przy czym górna bezpieczna granica to 400 mikrogramów dziennie. Nadmiar selenu może być toksyczny, dlatego ważne jest przestrzeganie zalecanych dawek.

Selen stanowi niezbędny element zdrowej diety i odpowiednio skomponowanej suplementacji. Jego właściwości antyoksydacyjne i immunomodulujące czynią go cennym składnikiem preparatów prozdrowotnych. Przy wyborze suplementów z selenem warto zwrócić uwagę na formę chemiczną pierwiastka oraz dawkowanie, aby zapewnić optymalne wchłanianie i bezpieczeństwo stosowania. Regularne monitorowanie poziomu selenu w organizmie może być wskazane u osób z grupy ryzyka niedoborów lub przy długotrwałej suplementacji.